معرفی ایلات و طوایف عشایری استان چهارمحال و بختیاری

یکشنبه, 02/28/1399 - 12:16
ناحیه مقاومت بسیج عشایری استان چهارمحال و بختیاری:
معرفی ایلات و طوایف عشایری استان چهارمحال و بختیاری
عشاير استان چهارمحال و بختياري از اقـوام بختياري – قشقايي- عرب جرقویه- چهرازي تشكيل شده اند كه بدليل شيوه هاي زندگي به عشاير درون كوچ و برون كوچ تقسيم مي گردد.

جمعیت عشایری استان چهارمحال و بختیاری
بر اساس سرشماری نفوس و مسکن در سال 1395، جمعیت استان چهار محال و بختیاری  947 هزار  و 8763  نفر است. براساس آخرین سرشماری عشایر کوچنده کشور در سال 1387 توسط مرکز آمار ایران، جمعیت ییلاقی عشایر استان چهارمحال و بختیاری 90 هزار و 14 نفر (14657 خانوار) و جمعیت قشلاقی عشایر این استان 36 هزار و 25 نفر (6032خانوار) است. استان چهارمحال و بختیاری حدود 8 درصد از جمعیت عشایری کشور را در خود جای داده  و جزو هفتمین استان از نظر جمعیت عشایر در کشور است. عشایر چهارمحال و بختیاری در  190 سامانه عرفی استقرار دارند و میزان اراضی کشاورزی در ییلاق 15 هزار و 297 هکتار و در قشلاق 16 هزار و 821 هکتار در اختیار آنان است. 38 درصد از مردان و  26 درصد زنان عشایری استان چهارمحال و بختیاری باسواد هستند.
 
ایلات عشایری استان چهارمحال و بختیاری
ایلات عشایر استان شامل: ایل بختیاری، ایل جرقویه، ایل قشقایی، ایل بویراحمد.
 
طوایف عشایری استان چهارمحال و بختیاری
طوایف مستقل این استان عبارتند از: بهداروند، دینارانی باب، بابادی باب، دورکی باب، سه دهستانی.
 
شهرستان های عشایرنشین استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان های عشایرنشین چهارمحال و بختیاری عبارتند از: بروجن، شهرکرد، فارسان، لردگان، اردل، کوهرنگ،
 
 تعداد و نوع دام عشایراستان چهارمحال و بختیاری   
نوع دام در اختیار عشایر استان چهارمحال و بختیاری شامل دام سبک و سنگین است. در مجموع عشایر چهارمحال و بختیاری یک میلیون و 550 هزار رأس دام سبک و  35 هزار و 901 رأس دام سنگین استان را در اختیار دارند.
 
مهمترین تولیدات عشایر  استان چهارمحال و بختیاری
مهم­ترین تولیدات لبنی عشایر استان چهارمحال و بختیاری  عبارت از شیر، ماست کشک، قارا، دوغ، روغن حیوانی، پنیر، قارابشکن است. مهم ترین صنایع دستی تولیدی قالی، قالیچه، گبه، گلیم، زیلو، ورنی، جاجیم، پلاس، خورجین، حصیر، توبره، چوقا، کلاه، دستکش، جوراب، گیوه، پاپوش است. همچنین مهم ترین گیاهان دارویی در این استان آویشن کوهی، گل محمدی، موسیر، کرفس، بن سرخ، اندشت، کنگر، تره کوهی، پونه، انگبین  است.
 
تشکل های عشایری استان چهارمحال و بختیاری
 
استان چهارمحال و بختیاری دارای یک اتحادیه تعاونی عشایری، 9 شرکت تعاونی عشایری، 120 فروشگاه عشایری و  7 صندوق اعتبارات خرد زنان عشایری است.                                                                                                                                                  

عشاير استان چهارمحال و بختياري از اقـوام بختياري – قشقايي- عرب جرقویه- چهرازي تشكيل شده اند كه بدليل شيوه هاي زندگي به عشاير درون كوچ و برون  كوچ تقسيم مي گردد.
بر اساس تعاريف اصطلاح عشاير اشخاصي كه داراي سه خصوصيت زير باشند اطلاق مي گردد:

زندگي به صورت كوچروي

اقتصاد وابسته به دامپروري

وابستگي اجتماعي به ايل

با توجه به الزامات طبيعت «فقر مراتع، خشكساليها و …» و پيشرفت صنعتي تعدادي از عشاير از گذشته تا كنون به كشاورزي و صنعت روي آورده و در شهرها و روستاها سكني گزيده اند كه روستاهاي عشايري نتيجه اين تغيير معيشت مي باشد.
عشاير بختياري بالغ بر۹۹/۱ درصد عشایر استان را تشکیل میدهندكه داراي ۵ بزرگ طايفه، ۴۴ تيره، ۲۹۴ تش و ۹۰۰۱۴نفردرقالب۱۴۶۵۷خانوار عشایر ییلاقی و۳۶۰۲۵نفردرقالب۶۰۳۲خانوارعشایر قشلاقی بر اساس سرشماري سال ۱۳۸۷ مي باشند  بهمین دلیل بیشتر به پیشینه تاریخی وسیر تحولات این قوم می پردازیم

­پیشینه ­تاریخی­ قوم بختياري:

تاريخ نويسان بختياري معتقدند، تشابه گويش‌هاي كردي و بختياري و رابطه نزديك آنها با زبان فارسي مؤيد آن است كه بختياري‌ها مدت‌هاي طولاني در اين سرزمين سكونت گزيده‌اند. آنها براي اثبات نظر خود لباس بختياريها را با تن پوش مجسمه‌هايي كه در زمان هخامنشيان و ساسانيان بر روي صخره‌ها كنده كاري شده و به جاي مانده است، مقايسه مي‌كنند.
حسين پژمان يكي از تاريخ نويسان مي‌نويسد : «بختيار از لحاظ لغوي تشابه نزديك به كلمه باكتيريا دارد و كلمه بختيار به معناي خوشبخت است و شايد هم بعضي از رؤساي طوايف به اين نام شهرت داشته‌اند كه احتمالاً بعدها تمام افراد ايل به اين نام شناخته شده‌اند. وقتي كه بين طوايف شكاف و جدايي اتفاق مي‌افتد، اغلب ديده شده كه پيروان و اولاد يك خان بنام او نامگذاري شده‌اند.»
حاجي خسرو خان سردار ظفر معتقد است كه بختياريها در زمان صفويه به اين نام شهرت يافته‌اند. بختياريها در رابطه با اصل و نسبشان داراي افسانه‌ها و روايات متعددي هستند.سردار ظفر در يادداشت‌هايش مي‌نويسد : «وجه تسميه چهارلنگ و هفت لنگ به درستي معلوم نيست، ولي ممكن است بي ارتباط با پرداخت ماليات بين دو گروه نباشد، به اين معني كه هفت لنگ‌ها كه ثروت زيادتر ‌داشتند، مبلغي در حدود يك و سه چهارم سهم و چهار لنگ‌ها يك سهم از كل ماليات دولتي را پرداخت مي‌كردند.» سردار اسعد برادر تني سردار ظفر در اين رابطه مي‌نويسد كه ريشه‌ واژه‌هاي چهارلنگ و هفت لنگ از نحوه پرداخت ماليات تعيين شده است. ماليات بختياري بر مبناي قاطر محاسبه و پرداخت مي‌گرديد. همانطوري كه قشقايي‌ها و شاهسون‌ها با گوسفند و ايلات كوچرو و ترك زبان ساكن نواحي سبلان در نواحي مرز ايران و روس براساس شتر محاسبه و پرداخت مي‌شده است
بَخْتياري‌، از گروههاي‌ ايلى‌ كوچنده‌ و لُر زبان‌ جنوب‌ غربى‌ ايران‌ كه‌ اكنون‌ بخش‌ بزرگى‌ از خانوارهاي‌ آن‌ در نقاط ييلاقى‌ و قشلاقى‌ يكجانشين‌ شده‌اند. براساس‌ آمار ۱۳۷۷‌ جمعيت‌ كوچندة ايل‌ ۱۷۴ ،۱۸۳ نفر برابربا۴۹۲،۲۷خانواربوده‌­است‌
نام‌ و خاستگاه‌ بختياري‌: دربارة نام‌ و خاستگاه‌ بختياريها چند نظر وجود دارد، ولى‌ همة پژوهشگران‌ و مورخان‌ بختياريها را لُر دانسته‌اند. براساس‌ روايات‌ افسانه‌اي‌، لرها (كُردان‌) را بازماندگان‌ جوانانى‌ تشكيل‌ مى‌دهند كه‌ به‌ ياري‌ یکی از یاران او(جلاد ضحاك)‌ از چنگ‌ ضحاك گريخته‌، به‌ كوهستانهاي‌ زردكوه‌ و كوه‌ رنگ‌ پناه‌ بردند و خود را لر يعنى‌ بيابانى‌ خواندند و چون‌ بخت‌ با آنها ياري‌ كرده‌، خود را «بخت‌ يار» ناميدند. برخى‌ براساس‌ مشخصات‌ جسمى‌ و روحى‌ و عادات‌، آنها را ايرانى‌ تبار مى‌دانند
هوسه‌ معتقد است‌ كه‌ بختياريها از طايفة «اوكسين‌» هستند كه‌ اسكندر در ۳۳۰ق‌م‌ در خوزستان‌ (ايذه‌) با آنها جنگيده‌ است‌. تا اوايل‌ سدة ۹ق‌/۱۵م‌ نيز نامى‌ از لر بختياري‌ در متون‌ تاريخى‌ و جغرافيايى‌ ديده‌ نمى‌شود. كوههاي‌مركزي‌ جبال‌ زاگرس‌ كه‌ از شمال‌ غربى‌ به‌جنوب‌ شرقى‌ امتداد دارد، از ميان‌  «خاك‌ بختياري‌» مى‌گذرد و آن‌ را به‌ دو بخش‌ كوهستانى‌ (در شرق‌) و جلگه‌اي‌ (در غرب‌) تقسيم‌ مى‌كند. بخش‌ كوهستانى‌ آن‌  «ييلاق‌»، و بخش‌ جلگه‌اي‌ آن‌  «گرمسير» ‌است‌ و در نواحى‌ مركزي‌ زاگرس‌ چراگاههاي‌ اين‌­ايل‌­قرار­دارد


 ‌مذهب‌:

بختياريها شيعة اثنا عشري‌ هستند. در قلمرو ايل‌ بختياري‌ در حدود ۱۷ زيارتگاه‌ و امام‌زاده‌ وجود دارد. ۱۳ زيارتگاه‌ بختياري‌ در گرمسير، و بقيه‌ در ييلاق‌ واقع‌ شده‌اند تختگاههاي‌ مقدس‌ مذهبى‌ كه‌ از سدة ۸قبل ازمیلاد تا سدة ۵میلادی‌ فعال‌ بوده‌، و مردم‌ بومى‌ منطقه‌ در هواي‌ باز بر روي‌ آنها به‌ نيايش‌ اهورامزدا مى‌پرداخته‌اند، در همين‌ گرمسير بختياريها، يعنى‌ در مسجد سليمان‌، قرار داشته‌ است‌ .
براساس آخرين اطلاعات سرشماري نفوس و مسكن سال ۱۳۸۵ از كل جمعيت استان ۹۹/۸۷ درصد را مسلمانان تشكيل داده‌اند كه اين نسبت در مناطق شهري استان ۹۹/۸۶ درصد و در مناطق روستايي ۹۹/۸۷ درصد مي‌باشد.
با توجه به شواهد مسلم تاريخي و آثار موجود ، مي‌توان گفت كه در دوران سكونت مذهبي خلفاي عباسي ، بعد از ياران و پيروان خاندان عترت و طهارت كه به طور خانوادگي يا فاميلي به ائمه اطهار و اولاد علي (ع) عشق مي‌ورزيدند و مذهب شيعه داشتند، بختياريها اولين قوم ايراني بودند كه به طور عام و همه گير، با آغوش باز مذهب شيعه را پذيرفتند.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
ناشناس (تایید نشده) گفت:
03/30/1399 - 09:36

always i used to read smaller articles or reviews that as well clear their
motive, and that is also happening with this paragraph which I am reading at this time.

Stop by my web blog; bandarq

ناشناس (تایید نشده) گفت:
03/30/1399 - 11:15

I couldn't resist commenting. Well written!

my blog post ... agen bandarQ

افزودن دیدگاه جدید

Restricted HTML

  • تگ‌های HTML مجاز: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
کد امنیتی
لطفا به این سوال برای جلوگیری از ارسال اسپم پاسخ دهید. CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.